Top lista

Top lista za 17.04.2021.god.
Partneri
Widget Image
Widget Image
Widget Image
Widget Image
Widget Image
Widget Image
Widget Image
Widget Image
Widget Image
Widget Image
Widget Image

“Stari hrast” svjedok razvoja Gradiške

Staro drvo hrasta u naselju Senjak jedno je od starijih stabala na području grada i svojevrsno je obilježje Gradiške. Svjedok je dešavanja u gradu na Savi više od dva vijeka.

Nakon krčenja i isušivanja močvarnog područja šireg centra grada  70-ih  godina prošlog vijeka, ovaj hrast lužnjak ostao je usamljeni svjedok istorije našeg grada. Ponosno stoji na raskrsnici Vidovdanske i Ulice kneza Lazara.

Na tabli, postavljenoj ispod ovog gorostasa, ispisane su njegove karakteristike. Ličnu kartu ispisali su mu  stručnjaci Zavičajnog muzeja Gradiška, a u njoj stoji da je star oko 200 godina i da pripada porodici lužnjaka.

Nije hrast iz naselja  Senjak usamljeni starac, ima on svojih i starijih rođaka. Hrast u dvorištu Stojana Dakića iz Donje Jurkovice, čak 500 godina prkosi vremenu i ljudima. Za najstarijeg ispod Prosare smatra se onaj hrast u selu Miloševo Brdo na brežuljku Crkvina pored kojeg je nekad postojao manastir, a koji je građen prije 15. vijeka.

Nedavno je  naselje Senjak dobilo jednog prastanovnika. Prekoputa “starog hrasta” nalazi se  fosilni hrast- “hrast abonos” od kojeg je, zbog estetski zanimljivog oblika, napravljena fontana.

Radi se o ogromnom panju s korijenom izvađenim iz rijeke Vrbas čija je crna boja posljedica međusobne hemijske reakcije tanina u drvu i željeza u vodi. Osim promjene prirodnog tona boje, nastaju i znatne promjene fizičkih i mehaničkih osobina hrastovine.

Hrastovina izvađena iz mulja rijeka, odnosno iskopana u močvarnim područjima, sačuvana je od truljenja zahvaljujući kiselim i anaerobičnim uslovima mulja i močvara te se može očuvati hiljadama godina. Može se reći da se radi o ranoj fazi fosilizacije drveta koja, nakon više miliona godina  rezultira stvaranjem lignita, odnosno ugljena.

Fosilna hrastovina ponekad može, poput naplavnog drveta, imati i estetski zanimljive oblike te se kao takva može koristiti i kao ukrasni element što je i učinjeno u slučaju fontane u naselju Senjak.

Hrast lužnjak je plemenito drvo koje je na našim prostorima nekad bilo dominatno. Kozarska Dubica dobila je naziv po dubu, pravoslavnoj riječi za hrast i riječi dubnica, čamac iskopan u hrastovom deblu.

Hrast je simbol otpornosti i čvrstoće. Hrast je u starim indoevropskim religijama poznato drvo boga gromovnika. Hrast je sveto drvo starih Slovena , što je kod Srba dobrim dijelom sačuvano i nakon primanja hrišćanstva. Kod Srba se i danas koristi za badnjake, a stari običaj da se pod hrastom održavaju zborovi je i u vezi sa vjerskim uvaženjem toga drveta. U toku turske vladavine Srbi su se zarad molitve, u nedostatku crkava, okupljali ispod osvećenih hrastova. Da je hrast sveto drvo govori i činjenica da su crkve brvnare pravljene od hrastovog drveta.

Crkva brvnara  u Romanovcima posvećena Svetom Nikoli pripada prvoj grupi drvenih sakralnih objekata jednostavne osnove i skromnih dimenzija. Zidovi crkve su urađeni, naravno, od debelih hrastovih dasaka.

 

 

 

Share With: